Postępowanie w sprawie wydania tytułu wykonawczego przeciwko spadkobiercy dłużnika określonego w tytule wykonawczym

W niniejszym artykule przedstawię specyfikę postępowania, które dotyczy tytułu wykonawczego w przypadku śmierci dłużnika i wstąpienia w jego miejsce spadkobierców. Bardzo często w swojej praktyce zawodowej spotkałem się z sytuacją posiadania tytułu egzekucyjnego (np. wskazanego wyroku sądowego zasądzającego od dłużnika na rzecz wierzyciela określone świadczenie), jednakże dłużnik zmarł. W tym miejscu należy rozważyć kwestię dopuszczalności prowadzenia egzekucji przeciwko spadkobiercom poprzedniego dłużnika, jeżeli dług wchodzi w skład spadku. Takie postępowanie oczywiście może trwać wiele lat, jednakże mam nadzieję, że treść niniejszego artykułu pomoże zarówno wierzycielom, jak i dłużnikom, którzy poznają każdy etap postępowania w sprawie wydania przedmiotowego tytułu wykonawczego.

Specyfika postępowania w sprawie wydania tytułu wykonawczego przeciwko spadkobiercy dłużnika określonego w tytule wykonawczym łączy się z wydaniem przez sąd dwóch samodzielnych orzeczeń.

Pierwsze orzeczenie stanowi wyraz zezwolenia na wydanie tytułu przeciwko spadkobiercy (art. 778 w zw. z art. 788 k.p.c.) i jako takie stanowi podstawę wydania dalszego tytułu wykonawczego czyli kolejnego postanowienia, a zatem drugiego orzeczenia (i to o treści odpowiadającej przepisom rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości wydanego w oparciu o art. 783 § 2 k.p.c., a określającej brzmienie klauzuli). Tytuł wykonawczy jest bowiem odrębnym sformalizowanym, o oznaczonej normatywnie treści, dokumentem urzędowym stwierdzającym istnienie i zakres nadającego się do egzekucji roszczenia wierzyciela i jednocześnie istnienie oraz zakres obowiązku prawnego dłużnika (art. 776, art. 783 k.p.c.). Oba orzeczenia podlegają zaskarżeniu, zaś powinnością organu egzekucyjnego jest niewątpliwie zawiadomienie dłużnika o wszczęciu egzekucji na określonej podstawie wraz z doręczeniem postanowienia sądowego zezwalającego na wydanie tytułu przeciwko spadkobiercy dłużnika (art. 795 § 2 i art. 357 § 1 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. przy czym w ostatnim z wypadków jedynie w sytuacji w której nie dokonano doręczenia tego ostatniego postanowienia w sądowym postępowaniu klauzulowym).

Należy przy tym zauważyć, że zakresy zaskarżenia obu orzeczeń sądowych mogą być różne. Modelu tego nie zmienia regulacja porządkowa wynikająca z rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości – regulamin wewnętrznego urzędowania sądów powszechnych – która w § 181 określa sposób umieszczania klauzuli w wypadku wydania odrębnego postanowienia (w tym także w przypadku określonym art. 788 k.p.c.).

W tym miejscu należy wskazać, iż zakres postanowienia klauzulowego winien zawierać treść, która identyfikuje osobę aktualnego dłużnika np. „w zakresie punktu I wyroku przy uwzględnieniu punktu I postanowienia Sądu Rejonowego o z dnia 2 października 2016 r. w sprawie o sygn. akt II C 34/16″. Sama klauzula w wyraźny sposób powinna identyfikować dane dotyczące osoby dłużnika, którym nie jest osoba wskazana w tytule egzekucyjnym i to przy uwzględnieniu ogólnej zasady wynikającej z art. 804 k.p.c. zakazującej komornikowi (jako organowi egzekucyjnemu) weryfikacji poprawności tytułu, przy jednoczesnej powinności badania przesłanek określonych między innymi w przepisach dotyczących przesłanek umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Zauważyć przy tym należy, że przy istniejących wątpliwościach, co do jednoznaczności tytułu wykonawczego w sferze podmiotowej komornik powinien zawiadomić wierzyciela o wszczęciu egzekucji nie dokonując doręczenia postanowienia o rozszerzeniu podmiotowym klauzuli, ani nie wyjaśniając tej okoliczności na podstawie badania akt sprawy o nadaniu klauzuli.

Na sam koniec należy wskazać, uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 3 września 1985 r. w sprawie i sygn. akt III CZP 49/85, w której podkreślono, iż spadkobierca dłużnika, który – po nadaniu przeciwko niemu klauzuli wykonalności – złożył oświadczenie o przyjęciu spadku z dobrodziejstwem inwentarza, nie może skutecznie żądać ograniczenia klauzuli wykonalności do wartości stanu czynnego spadku (art. 1031 § 2 k.c.), bez względu na to, czy dokonano, czy też nie dokonano spisu inwentarza. Natomiast może on wytoczyć powództwo z art. 840 § 1 pkt 2 k.p.c. – powództwo opozycyjne.

Istotnym jest także wskazanie, że w postępowaniu o nadanie klauzuli wykonalności sąd ogranicza się jedynie do badania tego, czy dokument, któremu ma nadać klauzulę, odpowiada warunkom formalnym tytułu egzekucyjnego oraz czy zachodzą okoliczności faktyczne pozwalające na ujawnienie z klauzuli wzmianek przewidzianych w art. 788-794 k.p.c. W postępowaniu tym sąd nie może wnikać w treść tytułu egzekucyjnego ani też kwestionować istnienia uprawnienia wierzyciela lub obowiązku dłużnika, co może być korygowane jedynie w ramach powództwa przeciwegzekucyjnego z art. 840 k.p.c.

Autor: Adwokat Mariusz Stelmaszczyk i Aplikant adwokacki Bartłomiej Łukomski

kontakt: kom. + 48 697 053 659 oraz tel. +48 22 629 00 36

Podziel się na:
  • Print
  • Digg
  • Sphinn
  • del.icio.us
  • Facebook
  • Mixx
  • Google Bookmarks
  • Blogplay
Ten wpis został opublikowany w kategorii artykuły. Dodaj zakładkę do bezpośredniego odnośnika.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *


8 − 1 =

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>